Tematik haritalar aynı veriyi birçok değişik şekilde göstermeyi, haritanın daha anlaşılır olmasını, analiz edilmesini ve farklı görsellikte sunulmasını sağlar.
Tematik Harita Nedir?
Tematik harita, vektör veri üzerinde mekana ait bilgilerin seçilen konu ile ilişkili olarak sınıflandırılması, renklendirilmesi ve semboller kullanılarak gösterilmesidir. Tematik haritalar, veri analizinin en anlaşılır, en güçlü yöntemlerinin biridir. Mekansal bilgilerin, istatistiksel analizlerin ve haritaların daha kolay anlaşılması için tematik haritalar büyük önem taşımaktadır. Örneğin il haritası, her ildeki göç yoğunluğuna göre renklendirebilir. Koyu renklerle göçün çok olduğu iller gösterilebilirken, açık renklerle göçün az olduğu iller gösterilebilir. Bu haritalama yöntemi ile aynı veri birçok farklı şekilde gösterilebilir.
Tematik Harita Ne İşe Yarar?
Tematik Haritaların Özellikleri
Tematik haritaların özelliklerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
- Seçilen konu ve veriye bağlı olarak farklı tematik tipleri kullanılabilir.
- Seçilen veriler üzerinden analizler yapılabilir.
- Veriler renkler ya da semboller ile analiz edilebilir.
- Tematik haritalar genellikle tek bir konuyu ele alır ve konu istatistiksel olarak haritalandırılır.
- Kullanılacak veriye, konu amacına ve tematik tipine göre veri aralıkları tanımlanabilir. (Örneğin; Nüfus değişimi 5 aralıkta gösterilebilir. 0 – 50.000, 50.000 – 100.000, 100.000 – 250.000, 250.000-750.000, 750.000 – 1.000.000 vb.)
- Tematik değişkenleri; değerler, renkler, şekiller, sıralamalar ve büyüklükler şeklinde tanımlanabilir.
- Haritanın okunabilmesi, anlamlandırılabilmesi için lejantı olmalıdır.
Tematik Harita Yapımı
Tematik harita yapımı ile farklı yazılımlar kullanılarak çeşitli türlerde tematik haritalar hazırlanabilmektedir. CBS yazılımlarından biri olan Mapİnfo, Freehand vb. yazılımlarıyla farklı tiplerde tematik haritalar oluşturulabilir. Bu tür haritaların hazırlanabilmesi için vektörel objelerin ve bu objelerle ilişkili veri tabanı bilgilerinin olması gerekmektedir.
Tematik Haritalar ve Türleri
Tematik harita türleri aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:
- Aralık: Her bir sayısal aralık belirli bir renk ile gösterilir. Örneğin; 0 ile 750 arasında değerleriniz var ise bu değerler istenilen aralığa bölünerek objeler renklendirilebilir. (0-100, 100-250, 250-750 vb.)
- Çubuk Grafik: Haritadaki her bir verinin üzerine renklendirilmiş bir çubuk grafiği eklenerek gösterilir.
- Pasta Grafik: Haritadaki her bir verinin üzerine renklendirilmiş bir pasta grafiği eklenerek gösterilir.
- Büyüyen:Veri bilgilerinin büyüklüğüne göre harita üzerine eklenecek olan sembolün büyüklüğü değişmektedir. Yani büyük değerler büyük semboller ile gösterilirken, küçük değerler küçük semboller ile gösterilir.
- Nokta Yoğunluk: Harita üzerine eklenecek noktalar veri değerlerini temsil etmektedir. Noktaların yoğun olduğu alanlarda değerler fazladır. Noktaların toplam sayısı alanın değerini ifade edecek şekilde alan sınırı üzerinde dağıtılır.
- Bireysel: Veri sayfasında yer alan her bir değer farklı bir renk ve sembolle gösterilir. Bu tematik harita türünde hem sayısal hem de karakter bilgilerden tematik oluşturulabilir.
- Çift Değişkenli: Veriler üzerinde çift tematik oluşturarak objeye ait iki farklı bilginin aynı anda gösterilmesini sağlar. Örneğin; satış firmaları tiplerine göre gruplandırılarak renklendirilebilir ve aynı haritada renklendirilmiş gruplar yıllık kar oranına göre boyutlandırılabilir. Yıl içerisinde kar oranı fazla olan firmaların boyutu büyükken, kar oranı az olan firmaların boyutu küçük olacaktır.
- Grid: Enterpolasyon yöntemleri kullanılarak oluşturulan tematik harita türüdür.
Tematik Haritalara Örnek
Tematik harita mekana ait olan birçok veri ile oluşturulabilir.
Tematik haritalara; demografik, sosyolojik, jeoloji, hidroloji, yağış miktarı, sıcaklık, hava, su ve toprak kirliliği, doğal afetler, tarım, sanayi, eğitim, madencilik, sağlık, ekonomi, üretimler, tarihi, ulaşım, taşımacılık, denizcilik, turizm, bankacılık ve sigortacılık, varlık yönetimi ve arazi ölçme-değerlendirme gibi haritalar örnek olarak verilebilir.
Turizm Haritaları
Bir şehre yada bir ülkeye o bölgenin yabancısı olarak gidildiğinde popüler turistik yerler, ulaşım seçenekleri, ilgi çekici yerler hakkında bilgi sahibi olmak ve gezi rotası oluşturabilmek adına bir rehbere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu rehber farklı ortamlarda sunulan bir turizm haritası olabilir.
Bu tür haritaların harita tasarımının amacı, dikkat edilmesi gereken hususlar genel olarak değerlendirildiğinde, turizm haritalarında dikkat edilmesi gereken noktalar şöyle sıralanabilir:
• Haritanın turistlerin rotalarını belirlemek için kullanılacağını düşünerek, haritada ilgilenebilecekleri yerlerin ve rotaların gösterilmesi gerekir.
• Ölçek, haritanın gerçek dünyadaki mesafelerle olan bağlantısını gösterir. Rotaların mesafelerinin daha kolay tespit edilmesi için ölçeklendirme önemlidir.
• Haritanın anlaşılır olması da önemlidir. Bu nedenle haritada kullanılan semboller ve simgelerin anlaşılır olması. Haritanın genel görünümünün düzenli ve kolay okunur olması gerekir
• Haritanın güncel olması da mühimdir. Turistlerin gezi rotalarını planlamak için kullanılacak haritada güncel olan mekanların, yapıların yer alması gerekir.